AMPRO-80 Moonraker – krótki helikal na 80m

Chciałbym podzielić się swoimi doświadczeniami z anteną AMPRO-80 Moonraker. Jest to antena helikalna na pasmo 80m – dedykowana zapewne do łączności ze stacji mobile, jednak doskonale sprawdza się jako antena stacjonarna. Swój egzemplarz, wraz z niezbędnymi akcesoriami, zakupiłem u kolegów z warszawskiego sklepu AVANTI.

Antena ma niewielkie wymiary (niecałe 2.5m w stanie gotowym do pracy) a polecono mi ją jako skuteczne rozwiązanie na pasmo 80m na tzw. trudne warunki antenowe (pisząc wprost: tylko balkon na pierwszym piętrze z blokami dookoła do dyspozycji). Oczywiście skuteczne nie oznacza tu np. „porównywalne z pełnym dipolem na 80m czy anteną GP”, ale pozwalające jednak uruchomić się w trudnych warunkach.

Postanowiłem to sprawdzić i wygospodarowałem około 200 zł (na antenę, przejściówkę z 3/8” na UC-1 i mocowanie) na to ciekawe doświadczenie. Swoją antenę postanowiłem zastosować jako tzw. „wędkę balkonową”, zamocowaną do balustrady balkonu pod kątem około 45 stopni do poziomu:

AMPRO80_a

Jak widać na kolejnych zdjęciach, całe mocowanie anteny, to rurka (do wody) z tworzywa CPVC (sztywna i wytrzymała, ale lekka) o średnicy 3/4”, calowa rurka hydrauliczna, parę kawałków styropianu i kilka opasek do kabli. Jedna rurka na stałe mocowana do anteny a druga do balustrady – rozwiązanie tanie, proste i ułatwiające wszelkie eksperymenty z doborem właściwej lokalizacji anteny. Do tego pozwalające na szybki demontaż anteny w razie burzy, wichury czy zwyczajnej potrzeby użycia jej w innej lokalizacji.

AMPRO80_b

AMPRO80_c

A oto i szczegóły wykonania mocowania anteny (jak nietrudno domyśleć się, koszt wykonania takiego mocowania nie przekracza 5-10% wartości anteny z akcesoriami, więc jest na prawdę znikomy 🙂 ):

AMPRO80_d

AMPRO80_e

Antena stroi się na konkretny wycinek pasma 80m przez skracanie i wydłużanie promiennika. Jest nim typowy „bat” (giętki pręt stalowy), mocowany na końcu anteny w tulejce i zaciskany za pomocą dwóch śrubek imbusowych. I teraz najważniejsza sprawa: antena do prawidłowego zestrojenia i pracy bezwzględnie wymaga dołączenia przeciwwagi (czy uziemienia) przy promienniku, co widać na fotografiach powyżej. Bez tego możemy zapomnieć o jej skutecznej eksploatacji.

W moim przypadku rolę przeciwwagi doskonale spełniła stalowa balustrada balkonu o łącznej długości ponad 5m. Nie chciałem dziurawić balustrady ani rozkręcać jej elementów, więc dobre sprzężenie elektryczne anteny z balustradą uzyskałem dość prosto – przez oplecenie jej na całej długości kilkoma odcinkami cienkiego przewodu, które na końcach zostały także wprowadzone do otworów rynnowych i tą drogą dyskretnie opuszczone pod obciążeniem (z nakrętek stalowych) aż na ziemię przy ścianie budynku:

AMPRO80_f

Opisane rozwiązanie sprzężenia elektrycznego nie robi wrażenia eleganckiego, jednak okazało się bardzo skuteczne dla częstotliwości radiowych i mogę śmiało polecić je tym wszystkim, którzy nie mają lepszych możliwości.

Na koniec trochę o strojeniu tej ciekawej anteny i o jej skuteczności. Sprzedający na swojej stronie podaje (za producentem anteny) możliwość osiągnięcia współczynnika VSWR rzędu 1.5:1 lub lepszego oraz maksymalną moc nadawania do 250 W. Ja zestroiłem swoją antenę na częstotliwość 3.720 MHz (+/- 20 kHz), czyli w okolice centrum aktywności polskich stacji SSB („na pogaduchy”, bo w pracy DX i w zawodach . W centrum tego pasma ma ona składową rzeczywistą impedancji zespolonej Z=R+j*X na poziomie około R=40 Ω i wielokrotnie mniejszą (co do wartości bezwzględnej) składową reaktancyjną X. Pozwoliło to z powodzeniem (i z zapasem) uzyskać deklarowane przez producenta parametry w zakresie kilkudziesięciu kiloherców pasma (resztę załatwia prosta ręczna skrzynka antenowa). Aha. Pomiary i strojenie wykonałem z pomocą niezwykle użytecznego narzędzia, jaki jest analizator antenowy MAX6 wg koncepcji i wykonania Jarka SP3SWJ. Analizatora użyczył mi jak zawsze profesjonalny i pomocny Lucjan SQ5FGB, z którym powtórzyliśmy też pomiary w trakcie prób radiowych.

Niestety, nie zachowałem rezultatów pomiarów (analizator pracował przez złącze USB z aplikacją VNAJ na peceta, napisaną w języku JAVA) ale planuję, że przy najbliższych próbach radiowych, które zamierzam przeprowadzić wkrótce z Lucjanem SQ5FGB, pomiary analizatorem antenowym zostaną powtórzone dla mojej AMPRO-80 i przedstawione tutaj.

Może jednak warto podkreślić jeszcze, że pracując z tej anteny z balkonu na pierwszym piętrze między blokami, wyłącznie fonią (SSB) i tylko na QRP (Ptx<=10W), udawało mi się skutecznie nawiązywać łączności ze stacjami krajowymi (jednak o lepszych warunkach antenowych od moich i o większych mocach nadawania) z otrzymywanymi raportami RS w zakresie 4..5/6..9. Wiem od kolegów, że mając tę antenę zamontowaną wyżej, z większą ilością wolnej przestrzeni wokół anteny i pracując nieco większymi mocami (15..20W jest już całkiem OK) można swobodnie pracować na 80m po kraju (i nie tylko) z satysfakcjonującymi rezultatami. Zdecydowanie polecam antenę AMPRO-80 jako zadziwiająco skuteczne rozwiązanie na  80m na „trudne warunki balkonowe”. Z podkreśleniem, że bez dobrej przeciwwagi/ziemi, dużej ilości wolnej przestrzeni dookoła  anteny oraz odpowiedniej wysokości zawieszenia (wysokie piętra wieżowca są preferowane) nie obejdzie się – wiadomo :-).

A oto obiecane wyniki pomiarów anteny balkonowej na 80m, powtórzonych 25.07.2015:

1) |Z| i SWR

AMPRO-80_VNA_150725_192840

2) R i X (Z=R+j*X)

AMPRO-80_VNA_150725_192902

Jak widać, antena jest zestrojona w okolicach „polskiego” pasma 80m/SSB :-). Pytanie, czy można zrobić więcej dla jej dopasowania i skuteczności?

C.d.n.

11 thoughts on “AMPRO-80 Moonraker – krótki helikal na 80m

  1. Witam,
    Jest to moja jedyna antena na 80m. Zamocowana do metalowej barierki, pierwsze piętro, logia. Mam ją od półtora roku, zestrojona na 3.576. Bez przestrajania sięga od FT8 do PSK, mniej niż 10 kHz. Na zawody PSK/RTTY trzeba ją przestroić, na CW trudniej bo nie pokrywa całego pasma. Zrobiłem na niej wszystkie kontynenty ale DXy nie są łatwe nawet na JT9 czy JT65. Jest to wybór, mieć tylko tyle albo nic. Za przeciwwagę robi przewód na trzech bokach balkonu (około 8 mb). Poziom QRM mam na S9 do S9+10dB, sytuację ratuje QRM killer.

    &3, Mirek so5wd

  2. Pytanie do autora Sq5rwq
    1.To jakie masz długości tych przewodów do przeciwagi
    2.puszczenie przewodów do ziemi i dalej co dotykają ziemi czy wiszą nad gruntem?
    3.Jaki poziom zaklucien masz?

    • Ad.1,2. A tak po jakieś 10-15m i zwisają (w rynnie z posadzki balkonu) do ziemi – obciążone na końcu potężnymi metalowymi nakrętkami. Ale jak balustrada jest metalowa i związana galwanicznie z masą budynku, to pewno solidne okręcenie wokół niej na całej długości by wystarczyło. Powiem tyle, że antenę udało się solidnie zestroić na wybrane pasmo.

      Ad.3. Zależy od tego, co się dzieje w budynku a zwłaszcza w moim mieszkaniu. Jak dookoła jest załączone sporo oświetlenia LED-owego, to i 7 „S”. A jak załączę podsufitowe oświetlenie w hallu (dwie taśmy LED po 5m), to i 9 „S”+20 dB. Ale to są zakłócenia pasmowe. W dodatku późnym wieczorem, gdy to całe tło zakłóceniowe od przetwornic „ucicha”, jest całkiem przyzwoicie (nigdy więcej, niż 3 „S” albo i znacznie mniej). A rano, gdy ludzie są w robocie a oświetlenie na przetwornicach nie jest praktycznie używane, to już w ogóle jest super cicho w eterze :-). Warto też mieć świadomość zakłóceń od przetwornic we własnych komputerach, laptopach. Np. nie każdy o tym wie, że wyłączony pecet (ale podłączony do zasilania 230V) zwykle ma cały czas załączoną małą przetworniczkę, która też trochę sieje …

      Vy 73s,
      Adam SQ5RWQ

  3. Witaj.
    Ja uruchomiłem na balkonie Ampro-40 z przeciwwagą balustradową. Testuję ale jeszcze nie dostroiłem dokładnie. Używam skrzynki antenowej typu Pi domowej roboty.

    • Czołem, Mieciu,
      Jestem bardzo ciekaw Twoich doświadczeń z tą anteną. Napisz może dokładniej o tym, jakie masz warunki antenowe? Które piętro? Jaki duży balkon i balustrada? Ile przestrzeni przed anteną? Jaki kąt pochylenia?

      Bardzo ciekaw też jestem konstrukcji Twojej skrzynki antenowej. Czy kondensatory w obwodzie „PI” są zawsze załączone z obu stron „górnych” cewek, czy tylko z jednej strony – w zależności od impedancji podłączonej anteny (użycie przełącznika lub przekaźnika/-ów)?

      No i, wreszcie, jak szeroko stroi się Twoja antena? Moja „AMPRO-80” jest zestrojona całkiem przyzwoicie (mechanicznie – długością/wysunięciem „bata” na końcu) na jakieś 30-50 kHz. Poza tym pasmem jej czułość znacznie spada, niestety …

      Vy 73s,
      Adam SQ5RWQ

      Bardzo ciekawe jest też to, w jaki sposób dostrajasz się tą skrzynką (czy używasz jakiegoś SWR-metra?)

      • Witaj.
        Antena wygląda tak; http://miet42.interiowo.pl/DSCF0001.JPG
        a zamontowanie jest takie; http://miet42.interiowo.pl/DSCF0002.JPG
        Lokalizacja – 6-te piętro kierunek zachodni. Balkon 5×1 m. Kąt nachylenia anteny 45 stopni. Otwarty kierunek jak widać.
        Do 10-cio piętrowego bloku naprzeciwko mojego jest ok 80 m.
        Zestroiłem ją na pasmo CW i pracuje dobrze w całym zakresie chociaż długość bata ustawiłem na „oko”.
        Skrzynka typu PI nie stroiła mi zadowalająco więc podczepiłem skrzynkę typu T i mam lepsze strojenie bo nawet na fonicznym rezultaty są zadowalające. Słychać słabo ale sygnał leci po całej Europie. Jako przyrząd służy SWR meter A&J.
        Efekty możesz zobaczyć w logbooku na QRZ.com

        • Gratuluję bardzo udanej instalacji :-).

          Warunki antenowe, jak na tę antenę, myślę, że masz całkiem korzystne.

          Może jedna istotna uwaga: to strojenie długością „bata” jest kluczowe, bo ta antena całkiem wąsko się stroi. I nawet, jak ją „podciągniesz” skrzynką w szerszym pasmie, to skuteczność nadawania i czułość odbioru pozostaną, poza tym zestrojonym „batem” pasmem, raczej niezbyt ciekawe …

          Tak czy inaczej – życzę mnóstwa udanych łączności!!!

          Vy 73s,
          Adam SQ5RWQ

  4. Dla mnie jest to interesujące rozwiązanie, bo mam podobne warunki tzn jeśli chodzi o wysokość to gorsze (parter niestety) ale wydaje się, że wolnej przestrzeni trochę więcej wkoło. W ubiegłym roku w firmie Avanti pytałem właśnie o taką antenę czy uda się ją zastosować w takich warunkach, a tu proszę jeszcze mam fajny opis jak to zrobić – dzięki 🙂

  5. Świetny opis. Mam pytanie dlaczego umieściłeś antenę pod kątem 45st a nie pionowo i co daje takie ustawienie??
    Pozdrawiam

    • Dziękuję za dobre słowo. Antena pod kątem 45 st., to wykorzystanie porad i doświadczeń kolegów (z praktyki). Myślę, że ma to sens, bo taka antena ustawiona pionowo pracowałaby pewnie podobnie do GP, co dałoby niskie kąty elewacji. A to z kolei przy stosunkowo małej skuteczności, małych mocach nadawania i bardzo bliskim sąsiedztwom „twardych elektromagnetycznie” przeszkód pewnie totalnie zepsułoby jej charakterystykę. Osobną kwestią była chęć uniknięcia „machania” końcem anteny przed nosami sąsiadów piętro wyżej …

      Vy 73s,
      Adam SQ5RWQ

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *